GezinsPlatform.NL



Geslachtsregistratie geboorteakte

Brief aan Tweede Kamer en Vaste Kamercommissies

gepubliceerd: dinsdag, 6 juli 2021

Gezins­Plat­form.NL heeft aan de Vaste Kamer­com­mis­sies Justitie & Vei­lig­heid en Onder­wijs, Cultuur en Weten­schap een brief gestuurd om de grote zorg en erns­tige bezwaren ken­baar te maken ten aanzien van de geslachtsregistratie in de geboorteakte.

Het betreft een wetsvoorstel tot wijzi­ging van de voor­waar­den van vermel­ding van het geslacht in de geboorteakte als onder­deel van Boek 1 van het Bur­ger­lijk Wetboek. In het wetsvoorstel staat dat de des­kun­digen­ver­kla­ring voor iemand die het andere geslacht dan het geboortegeslacht wil laten registreren komt te vervallen en dat ook de leef­tijds­grens van 16 jaar vervalt.

NB. Maak gerust gebruik van deze brief om uw stem te laten horen naar de Kamerle­den en uw poli­tiek ver­te­gen­woor­digers.

Brief

Graag maakt Gezins­Plat­form Neder­land middels dit schrijven de grote zorg en erns­tige bezwaren ken­baar ten aanzien van het voor­ge­no­men wetsvoorstel tot wijzi­ging van de voor­waar­den van vermel­ding van het geslacht in de geboorteakte (35825) als onder­deel van Boek 1 van het Bur­ger­lijk Wetboek.

Gezins­Plat­form.NL voorziet erns­tige problemen, omdat:

  • On­vol­doen­de bekend is wat het effect is op partners en kin­de­ren;
  • Er te ge­mak­ke­lijk mis­bruik gemaakt kan wor­den van de wet;
  • Kin­de­ren onder de 16 jaar niet kunnen overzien wat de gevolgen zijn;
  • Geen reke­ning wordt gehou­den met inter­na­tio­nale ont­wik­ke­lingen in de praktijk en andere con­se­quenties voor de samen­le­ving.

De Tansgen­derwet uit 1985 heeft in de afgelopen jaren mbt de voor­waar­den tot wijzi­ging van de vermel­ding van het geslacht diverse versoepelingen mee­ge­maakt. Met de aanpas­sing van de wet in 2014 wer­den de medische en juri­dische kant van geslachtswijzi­ging ver­der uit elkaar getrokken. Het is ver­stan­dig en nood­za­ke­lijk dat wetten rondom derge­lijke ingrijpende levens­keuzes wor­den geëvalueerd. Een zorg­vul­dige afwe­ging daarbij is van groot belang, niet alleen voor trans­gen­ders zelf maar ook voor de betrok­ke­nen en de samen­le­ving als geheel.

Gezins­Plat­form maakt zich met name zorgen over het effect dat het voor­lig­gende wetsvoorstel kan hebben op ge­zin­nen, waarbij niet alleen aan de trans­gen­der persoon zelf mag wor­den gedacht maar de gevolgen op de echt­ge­no(o)t(e)/partner en kin­de­ren ook betrokken zou­den moeten wor­den.

De voor­ge­stelde ver­dere versoepelingen, te weten het loslaten van de eis van een des­kun­digen­ver­kla­ring en het laten vervallen van de minimumleef­tijd van 16 jaar, achten wij in dat licht onver­stan­dig en onverant­woord. Daarom brengen wij de volgende punten onder uw aan­dacht zodat er een echt zorg­vul­dige afwe­ging moge­lijk is met inachtne­ming van alle betrok­ke­nen.

Ingrijpende ver­an­de­ring

De wijzi­ging van geslachtsregistratie is een veel ingrijpen­der beslis­sing voor de omge­ving (het gezin) dan men doet voor­ko­men. Als iemand is getrouwd is met een persoon die van geslacht veran­dert, wij­zigt daar­mee niet alleen de registratie van de bur­ger­lijke stand van het echtpaar, maar ook de on­der­lin­ge relatie. Dat kan grote (gewetens)bezwaren met zich mee­bren­gen, ook voor wie een welwillende hou­ding inneemt ten opzichte van geslachtsaanpas­sing.

Rond de positie van kin­de­ren van trans­ou­ders is veel ondui­de­lijk­heid. Als bij­voor­beeld de moe­der haar geslacht in man veran­dert, zal ook op het geboortecer­ti­fi­caat van het kind geen moe­der meer staan. En andersom geldt het­zelfde, ook kan op deze manier de vader ‘ver­dwij­nen’ van de geboorteakte van het kind. Er is nog te weinig bekend over de con­se­quenties hier­van voor de kin­de­ren wanneer zij opgroeien. Meer nog dan de admi­ni­stra­tieve aanpas­sing kan in de praktijk van alle dag de con­fron­ta­tie met de wisseling van het geslacht (wel of niet zicht­baar) van trans­ou­ders bij de kin­de­ren tot ver­war­ring en bij­voor­beeld (zelfgekozen) sociale uit­slui­ting lei­den.

De Kwali­teitsstan­daard psy­chi­sche trans­gen­der­zorg zegt over de ge­zins­le­den van trans­personen: “Partners en andere fami­lie­le­den van mensen met een gen­deri­den­ti­teitsprobleem krijgen bij de ‘coming out’ een heel ander beeld van hun naaste. Dit heeft ook voor hen vaak ingrijpende per­soon­lijke con­se­quenties en kan in de (seksuele) relatie of in het gezin grote span­ningen opleveren. Ook kin­de­ren van een trans­va­der of trans­moe­der kunnen behoefte hebben aan per­soon­lijke hulp om met de nieuwe iden­ti­teit van de ouder om te gaan. Jonge kin­de­ren kunnen hulp nodig hebben bij de ontstane ver­war­ring en de loyali­teits­pro­ble­men die de transitie van hun ouder met zich mee kunnen brengen.”

Oncontroleer­baar

Wanneer, zoals in het voorstel staat, de des­kun­digen­ver­kla­ring vervalt, komt de (niet te meten) in­di­vi­duele keuze om ‘van geslacht te wisselen’ boven het (te meten) on­der­scheid tussen man en vrouw. De indruk wordt gewekt dat deze keuze kan wor­den afgedaan met een een­vou­dige admi­ni­stra­tieve han­de­ling, terwijl bekend is dat mensen met gen­derdysforie en de mensen om hen heen het als een groot probleem ervaren. Eerder verdient deze persoon, en de directe omge­ving, goede psycho­lo­gische hulp in plaats van een aan­te­kening op de geboorteakte.

Door het vervallen van de des­kun­digen­ver­kla­ring wordt het tevens voor mensen met andersoor­tige problemen een­vou­dig en tege­lijk oncontroleer­baar om gen­derdysforie aan te grijpen als excuus om zich op offi­cië­le do­cu­menten als het andere geslacht voor te doen. Vaak betreft het mannen die aan­ge­ven zich vrouw te voelen waardoor zij toegang krijgen tot (kwets­ba­re) groepen zoals vrouwen in opvang­hui­zen, meisjes en vrouwen in verkleed­ruim­tes, vrouwensport, vrouwe­lijke pa­tiën­ten die een vrouw als arts/verplegend personeel vragen etc. Er zijn helaas veel voor­beel­den van mannen die in zo’n situatie gewelds- en seksuele mis­drij­ven plegen tegen vrouwen.

Leef­tijds­grens

Uit het evaluatie­rap­port van de Trans­gen­der­wet blijkt dat een des­kun­digen­ver­kla­ring in de meeste gevallen is afge­ge­ven aan mensen die reeds met een medisch traject bezig waren en pas nádat de diagnose gen­derdysforie was gesteld. Dat betekent dat alleen de wens hebben het andere geslacht te zijn vaak niet diep­ge­voeld en duur­zaam is. Hier zou veel meer onder­zoek naar gedaan moeten wor­den. Uit cijfers van het­zelfde evaluatie­rap­port blijkt dat van alle min­der­ja­rigen die een gen­derkliniek bezoeken naar schat­ting slechts zo’n 20% uit­ein­delijk het geslacht veran­dert.

Met betrek­king tot het laten vervallen van de leef­tijds­grens van 16 jaar, spreekt de Afdeling advise­ring van de Raad van State hel­dere taal over de voor­ge­no­men wetswijzi­ging. In haar advies van 10 maart 2021 gaat zij in op het feit “dat het gaat om besluiten van een ingrijpend karakter en dat in ver­band daar­mee een zorg­vul­dige pro­ce­dure moet wor­den gewaarborgd. Dat geldt in het bij­zon­der voor min­der­ja­rigen. Op grond van het Kinder­rechtenverdrag zijn de staten die partij zijn ertoe verplicht het kind te verzekeren van de bescher­ming en de zorg die nodig zijn voor zijn of haar wel­zijn en hiertoe alle passende wette­lijke maat­regelen te nemen.”

In het advies wordt aange­ge­ven dat de leef­tijds­grens mede is vast­ge­steld op 16 jaar omdat kin­de­ren volgens de Wet inzake de Genees­kun­dige Be­han­de­lings­over­een­komst vanaf die leef­tijd kunnen starten met, gedeelte­lijk onom­keer­ba­re, medische be­han­de­lingen met cross-sekshormonen. “De Afdeling merkt op dat het aanpassen van de geslachtsregistratie blijkens ook de evaluatie (van de Trans­gen­der­wet 2014) gezien wordt als een ver­strek­kende han­de­ling met voor het kind ingrijpende gevolgen en dat des­kun­digen daarom in het alge­meen voor­stan­der zijn van behoud van de wette­lijke minimumleef­tijd van zes­tien jaar.”

Gezins­Plat­form ziet het laten vervallen van de leef­tijd­grens als een schen­ding van de plicht van de Staat om kin­de­ren de bescher­ming en de zorg te bie­den die nodig zijn voor zijn of haar wel­zijn en verzoekt dan ook om de leef­tijd­grens te handhaven.

Inter­na­tio­nale ont­wik­ke­lingen en con­se­quenties

Wat hier zeker ook vermeld dient te wor­den zijn de inter­na­tio­nale ont­wik­ke­lingen. Een van de argu­menten om de voor­waar­den tot wijzi­ging vermel­ding geslacht door te voeren is de ont­wik­ke­ling op dit vlak we­reld­wijd. Op beleids­ni­veau lijkt dit een valide argu­ment. Maar in de praktijk laten recente inter­na­tio­nale ont­wik­ke­lingen juist zien dat derge­lijke wetswijzi­gingen zijn of wor­den tegenge­hou­den en dat in o.a. Engeland, Zweden en diverse staten van de Verenigde Staten een verbod is inge­voerd op de gen­derbeves­tigende soma­tisch zorg voor min­der­ja­rigen (in hun situatie betekent dat puber­teitsremmers en hormoon­be­han­de­lingen). Ook in Neder­land hebben artsen en experts van gen­der­cen­tra aan de bel getrokken omdat de laatste jaren een onverk­laar­ba­re stij­ging is te zien van het aantal jon­ge­ren dat zich bij een gen­derkliniek meldt. En te­gen­woor­dig zijn dat in grote meer­der­heid pubermeisjes, wel drie keer zoveel als jongens terwijl het een paar jaar terug om meer jongens dan meisjes ging. De dis­cus­sie over deze ont­wik­ke­ling moet in Neder­land nog gevoerd wor­den.

Daar­naast corrumpeert het wij­zigen van het geslacht op de geboorteakte ook de ver­za­me­ling en vastleg­ging van data rondom bij­voor­beeld bij­wer­kingen van medicijnen/ziekten die bij de ver­schil­lende geslachten een andere uit­wer­king hebben, data over mis­drij­ven, data over de bevol­kingsop­bouw. De con­se­quenties die de invoe­ring van de wetswijzi­ging met zich mee­brengt op alle terreinen van de samen­le­ving zou­den dan ook eerst gron­dig moeten wor­den onder­zocht.

Con­clu­sie

In het voor­lig­gende wetsvoorstel lijkt met name het belang van het gezin dat te maken krijgt met iemand die zich als trans­persoon iden­ti­fi­ceert - of het nu gaat om een van de ouders of een van de kin­de­ren - te veel buiten beeld te ver­dwij­nen doordat een inhou­de­lijke toets (de des­kun­digen­ver­kla­ring) en de leef­tijds­grens helemaal vervallen. Wie toetst bij­voor­beeld wat de con­se­quenties zijn voor een (jong) kind als een moe­der of vader besluit zijn geslachtsregistratie te wij­zigen? Wat is bekend van de gevolgen op lan­gere termijn voor kin­de­ren die al op jonge leef­tijd hun geslachtsregistratie wij­zigen, en mede ten gevolge daar­van ook een transitie­tra­ject ingaan?

Gezins­Plat­form.NL acht het onwen­se­lijk en onverant­woord de voor­waar­den voor wijzi­ging vermel­ding geslacht in de geboorteakte nog ver­der te versoepelen. Zoals geschetst hierboven levert het meer problemen en moge­lijk negatieve con­se­quenties op. Hierbij verzoeken we u dan ook dringend het wetsvoorstel af te wijzen. Veel liever zou­den wij zien dat er een open gesprek op gang wordt gebracht over geslacht en gen­der, waarin de zorgen om en belangen van alle betrok­ke­nen evenre­dig wor­den mee­ge­no­men.